معين الدين محمد زمچى اسفزارى
مقدمه 45
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
بىاطلاع و جاهل به كلى فاسد شده بود ، و تعيين مواقع و محال آن اماكن در حال حاضر از منابع مختلفه كارى سهل و آسان نبود ، چه گاهى يك اسم يا يك لغة نامأنوس يا يك عبارت يا يك مثل يا شعر فارسى ( يا عربى ) يا يك كلمه از اسامى اعلام و اماكن كه فاسد شده بود ، براى تحقيق و تصحيح و جستن آن از منابع و مصادر مدتها صرف وقت شده است . مثلا براى تصحيح كلمه « رباط پى » كه يكى از اسامى اماكن است يا كلمات « بهلوط » و « زناتى » كه از اسامى اعلاماند و در همه نسخهها مخدوش و محرف و فاسد شده نوشته شدهاند - و اكنون بسادگى خوانده ميشوند و جميع خصوصيات آنها در حواشى نوشته شده است - مدتها وقت صرف مطالعه و تحقيق دربارهء آنها گرديده است . اينهمه مشكلات و صعوبات موجب گرديد كه نويسنده چندين بار از توانائى انجام اين خدمت ادبى مأيوس گرديده و تا مدتى آن را مهجور نمايد ، اما باز هم عشق و علاقهء شديد بانجام اين خدمت بزرگ ادبى موجب ميگرديد كه دوباره به كار پرداخته و از موانع و مشكلات نهراسد . شايد گفته شود كه : انجام كارى بدين دشوارى چه ضرورت دارد ؟ اما ببايد دانست كه : احياء اين قبيل متون كهنسال از جهات بسيارى بر ما واجب و نهايت لزوم را دارد . زيرا : اين كتاب يكى از اسناد و متون كهنسال زبان پارسى درى است كه سبك و اسلوب نگارش نثر را در عصر تأليف آن بما نشان ميدهد ، و چون زبان پارسى درى ركن ركين مليت ، و پايه و شالودهء برومند قوميت ، و يادگار سالخوردهء نياگان ما ، و واسطه عقد و پيوستگى و رشته متين و ناگسستنى همبستگى مردم اين مرزوبوم مىباشد ، پس حفظ و نگهدارى و نشر اسناد و مدارك آن نهايت لزوم و ضرورت را دربردارد . زبان پارسى كه رشته ناگسستنى مليت ما است داراى ثروت عظيم علمى و ادبى و هنرى مىباشد كه تاكنون به صورت نسخههاى مخطوطه نادره در گوشه و كنار جهان در پردهء انخساف مستور مانده ، و بر ماست كه اين گنجينههاى مالامال فرهنگى را بگشوده و با داشتن چنان ثروت فرهنگى بر خود بباليم . اين متون كهنسال كه گوهرهاى گرانبها و شرارههاى خاموش نشدنى